Author Topic: Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng  (Read 40055 times)

0 Members và 1 Khách đang xem chủ đề.

Offline vu thu huong

  • Sr. Member
  • ****
  • Posts: 484
  • Bầu Chọn: +4/-10
Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng
« on: 28 Tháng Bảy, 2007, 03:22:56 AM »
Trong một hội thảo về âm nhạc gần đây, có nhạc sĩ đã khuyến cáo rằng không nên dùng từ "nhạc sến" để chỉ một dòng nhạc mà thay vào đó hãy gọi là nhạc Pop, nhạc Rock, nhạc Rap, Hip-hop, R&B... theo đúng cách mà thế giới vẫn gọi. Theo ông, thế giới làm gì có dòng nhạc nào gọi là "nhạc sến". Dĩ nhiên, đó chỉ là ý kiến của một cá nhân (dù là nhạc sĩ), nêu lên trong một buổi hội thảo (dù do Hội Nhạc sĩ Việt Nam tổ chức) nên chúng ta cũng không nhất thiết phải lấy đó làm bực bội.
Trong một cách nói khác, có vẻ cực đoan hơn: Khi người ta có thể dành riêng một danh hiệu "Nhạc đỏ" thì tại sao "Nhạc sến" lại không được có tên? Thực chất, cái tên "Nhạc sến" bị cố gắng hạn chế bởi nó, một cách kỳ lạ, đã bị đánh đồng với "Nhạc vàng" - dòng nhạc BỊ CẤM (hoặc nếu không cấm được tuyệt đối thì bị hạn chế tối đa) tại Việt Nam.
Nhạc vàng là dòng nhạc Việt Nam ra đời từ thập niên 1960 với những giai điệu nhẹ nhàng (boléro, rumba, ballade ...) và ca từ vừa bình dân, dung dị lại vừa đậm chất thơ. Trước năm 1975, dòng nhạc này chủ yếu phổ biến trong miền Nam. Sau đó, mặc dù bị cấm trên các phương tiện truyền thông, nhạc vàng vẫn được nhiều người ưa thích cả trong Nam lẫn ngoài Bắc. Đối với người Việt ở hải ngoại thì nhạc vàng trở thành một dòng nhạc chủ đạo trong thị hiếu người nghe nhạc.
Cái tên "Nhạc vàng"được người dân gọi sau năm 1975 để phân biệt với dòng "Nhạc đỏ" của miền Bắc.

Các nhạc sĩ nổi tiếng của khuynh hướng nhạc vàng có Hoàng Thi Thơ, Anh Bằng, Duy Khánh, Trần Thiện Thanh, Vinh Sử, Châu Kỳ, v.v.; và các ca sĩ là Thanh Tuyền, Chế Linh, Tuấn Vũ, Hương Lan, v.v.

Sau năm 1975, nhạc vàng đã bị chính quyền Việt Nam phân loại thành dòng "nhạc đồi trụy", đôi khi còn bị ghép thêm hai chữ "phản động" vì cho rằng đây là loại nhạc ru ngủ có khả năng tạo ra mầm mống phản cách mạng. Mãi đến khi bắt đầu thời kì đổi mới thì các loại nhạc vàng mới dần dà được xem xét lại và cho phổ biến một cách hạn chế tuỳ theo tác giả và tác phẩm.

Về mặt lý luận âm nhạc thì nhạc vàng hay nhạc đỏ cũng không sao bởi đó đơn giản là tên của hai dòng nhạc, với những đặc trưng khác nhau, hiện đang tồn tại tại Việt Nam như một tồn tại khách quan. Tuy nhiên, chính vì lý do "Nhạc vàng là nhạc đồi truỵ, nhạc phản động, nhạc của phía bên kia" nên nó đã không được phép tồn tại chính thức và luôn gặp phải sự ngăn chặn trong hành trình phát triển của nó.

Nhạc sến, tự thân không phải là nhạc vàng. Tuy có nhiều điểm tương đồng như: cùng tồn tại trong một không gian văn hóa, cùng dựa trên các đặc trưng về tiết tấu, về cách xử lý ca khúc của ca sĩ thể hiện...

Sau cột mốc lịch sử 30/04/1975, nhạc vàng đã chấm dứt thời kỳ phát triển của nó tại Việt Nam mà chỉ tồn tại như những tàn dư. Nhạc vàng vẫn tiếp tục được nuôi dưỡng trong cộng đồng người Việt lưu vong tại các nước ngoài lãnh thổ Việt Nam.


                          (Tài liệu được xem tại myopera)


« Last Edit: 01 Tháng Tám, 2007, 09:31:58 AM by typhoon »
o^i~ anh da~ hen nhung roi kho^ng de^n'

Offline typhoon

  • Thành Viên Tích Cực
  • *****
  • Posts: 1.854
  • Bầu Chọn: +27/-166
Re: Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng
« Reply #1 on: 28 Tháng Bảy, 2007, 06:07:51 AM »
Nhạc vàng “hoá vàng”
Jason Gibbs
Nguyễn Trương Quý dịch


Hai sự kiện được in lịch “đỏ” trong lịch sử Việt Nam năm 1954 – chiến thắng quân Pháp ở Điện Biên Phủ mồng 7 tháng 5 và giải phóng thủ đô Hà Nội mồng 10 tháng 10. Với sự kiện giải phóng ấy, hai quan điểm xung đột nhau – một bên là những nhà cách mạng theo chủ nghĩa Mác sống giản dị khổ hạnh trong các vùng căn cứ du kích (maquis) và một bên là đô thành nhộn nhạo ồn ã có liên hệ với văn hoá đại chúng Tây phương. Một số người Hà Nội cảm thấy không thoải mái, và lại còn lo sợ sự trở về của những đồng hương và một số người đã chọn cách khởi đầu cuộc đời mới ở phía nam vĩ tuyến 17. Cùng lúc đó, sự trở về của những người cách mạng đã sẵn sự báo động vì sự sa đoạ (theo ý những người này) của văn hoá và lối sống thành thị. Âm nhạc Tây phương phi cộng sản cũng như âm nhạc thịnh hành ở đó trở thành một đối tượng quan tâm lo ngại trong chính sách văn hoá của những người cộng sản. Nhạc vàng - cái tên đặt cho loại nhạc không chính thống này - bị “gác” và cấm cho đến cuối những năm 1980 khi chính phủ bắt đầu chương trình “Đổi mới”, cho phép phục hồi lại chúng.
Thuật ngữ có từ tiếng Trung hoangse yinyue – nghĩa là “âm nhạc mầu vàng” - một thuật ngữ mà những trí thức cánh tả Trung Hoa dùng để gọi những tình khúc Thượng Hải thời những năm 1930. Họ là những người đầu tiên chống lại chúng. Sau chiến thắng năm 1949, những người cộng sản Trung Hoa đã tiến hành trừ khử loại nhạc này như một tàn dư của tư sản Tây phương (Hansson 2001, Jones 2001). Những người Việt Minh kháng chiến tiếp nhận sự cố vấn trọng yếu từ người Trung Quốc và lãnh đạo của họ cũng đồng thuận với nhiều quan điểm về văn hoá của Trung Quốc. Các nhà nghiên cứu âm nhạc Việt Nam nhắc đến sự tiếp cận đầu tiên với khái niệm Trung Hoa “nhạc vàng” vào khoảng năm 1952 hoặc 1953 (Tô Vũ 2002 [1976], 306).

Những năm ngay sau khi trở về Hà Nội của những người cộng sản là những năm tháng đầy xáo trộn trong phe cộng sản trên thế giới nói chung. Cái chết của Stalin năm 1953 khởi sự thời kỳ “Băng tan” (the Thaw) ở Liên Xô, một thời kỳ có những tự do trong sáng tạo lớn hơn. Năm 1956 những nhóm trí thức của ĐCS Trung Quốc và Việt Nam cũng đã tìm kiếm một tự do sáng tạo nhiều hơn. Ở Trung Quốc cuộc vận động này được biết đến với khẩu hiệu “Trăm hoa đua nở, trăm nhà đua tiếng”. Tại Việt Nam, nó có tên Nhân văn Giai phẩm – ghép của tên hai tạp chí chỉ tồn tại một thời gian ngắn. Sau khoảng một năm, chính quyền đóng cửa những nhà xuất bản này cũng như các lối ra khác của việc xuất bản độc lập. Một số người tham gia mất chỗ đứng trong các cơ quan hành chính văn hoá, một số khác bị đưa về các vùng nông thôn để cải tạo, giáo dục lại, và một số ít bị đi tù (Hoàng Văn Chí n.d. [1959]: 17-54). Câu chuyện của nhạc vàng ở Việt Nam mở đầu trong hoàn cảnh những sự kiện đó.

Những tài liệu sớm nhất nhắc đến “nhạc vàng” tôi tìm thấy trong các xuất bản phẩm Việt Nam là bản dịch của một bài báo Trung Quốc có nhan đề “Cuộc đấu tranh chống "âm nhạc màu vàng" ở Trung-Quốc” ra ngày 25 tháng Sáu, 1958 trên [tạp chí] Văn Học. Nhạc vàng được mô tả như sau: “... là thứ âm nhạc lãng mạn bi quan, hoặc khêu gợi tình dục và những khát vọng thấp kém của xác thịt. Nó dùng khúc điệu lê thê rũ rượi hay lẳng lơ đĩ thoã, kết hợp với luận điệu giật gân và lời ca dâm đãng, thêm vào đó là một sự trình bày hỗn loạn nhả nhớt; nó là thứ âm nhạc xấu xa hèn kém nhất trong nghệ thuật âm nhạc” (Nguyễn Lân Tuất 1958, 5).

Bài viết này cùng trang báo với bài "Chủ đề tình yêu trong sáng tác âm nhạc gần đây" của nhạc sĩ Việt Nam Lê Lôi. Tác giả buộc tội một số bài hát viết về cảm xúc liên quan đến sự kiện chia cắt đất nước mấy năm trước đó, những bài hát diễn tả nỗi lòng và khát vọng hướng về bạn bè đồng chí ở miền Nam (xem Gibbs 2004). Tác giả dành mối quan tâm nhiều nhất cho bài “Mưa xuân” của Tử Phác, một nhạc sĩ trí thức dính đến vụ Nhân văn Giai phẩm. [1] Ví dụ 1 ghi lại lời một đoạn trong ca khúc này:

Ví dụ 1 – Trích lời ca khúc “Mưa xuân” của Tử Phác, khoảng 1955-1957

Đêm dài nghe tiếng giọt mưa rơi
Như giọt nước mắt người yêu tôi nhớ tôi...
Đêm dài thánh thót giọt mưa rơi
Rơi từ đất Bắc về phương Nam xa xôi...
Gió băng ngàn đưa nước mắt, xót xa tâm tình của đôi ta...

(“Mưa xuân” - Tử Phác)

Lê Lôi gắn cho lời ca là có "tư tưởng xét lại”, là quay lại thời gian trước, khi “ánh sáng Cách mạng chưa rọi tới”. Lời ca dùng ca từ kiểu những bài hát lãng mạn Hà Nội thời kỳ đầu, ví dụ viện dẫn gió mưa để diễn tả lòng mong nhớ và nỗi buồn. Ông chê trách những thứ này và những lời ca gần đây là “thiếu quyết tâm” và “ủy mị”, quy kết việc bằng một thứ điệp khúc nhắc lại trong bài báo tiếp theo về nhạc vàng: "Và khi muốn làm tin tưởng vào lòng chung thủy của người yêu và sự thống nhất của Tổ quốc thì không phải ngồi đấy mà khóc lóc rũ rượi” (Lê Lôi 1958).
-= Đời là vạn ngày sầu =-

Offline typhoon

  • Thành Viên Tích Cực
  • *****
  • Posts: 1.854
  • Bầu Chọn: +27/-166
Re: Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng
« Reply #2 on: 28 Tháng Bảy, 2007, 06:08:54 AM »
Tiếp theo...

Vài tháng sau, nhạc sĩ Đỗ Nhuận, Tổng thư ký Hội Nhạc sĩ Sáng tác Việt Nam, trong bài viết có tên "Bài trừ "âm nhạc màu vàng"” nhận xét rằng có những bước tiến dài các nhạc sĩ đã làm được trong sự phát triển của âm nhạc xã hội chủ nghĩa mới. Tuy nhiên với việc “tung ra các loại sách báo có hại” nhóm Nhân văn Giai phẩm đã khuyến khích sự trở lại của nhạc vàng, [2] thứ ông mô tả như một mớ lai căng giữa các trào lưu cuả chủ nghĩa phong kiến, chủ nghĩa thực dân, và chủ nghĩa tư bản đế quốc. Ông cho rằng phim ảnh và băng đĩa Pháp, Nhật và Mỹ trước cách mạng đã “cổ động cho phong trào lãng mạn, ru ngủ thanh niên, hòng làm tê liệt tinh thần yêu nước của các tầng lớp thanh niên”. Nay những băng đĩa lãng mạn đó được chơi lại trong các buổi giải lao chiếu bóng, những bài hát “đồi trụy” chơi trong những buổi khiêu vũ, và kinh khủng nhất là “trong các buổi mừng đám cưới, có người hát những bài Mỹ theo lối biểu diễn khêu gợi của nhạc Mỹ” (Đỗ Nhuận 1958).

Một trong những bài hát ông đưa ra là "Cô hàng cà phê" của Canh Thân. Bài này viết đầu những năm 1950 khi nhạc sĩ là một thành viên của kháng chiến, với hình ảnh một chợ nhỏ bên đường trong khu Việt Minh kiểm soát. Ví dụ 2 dẫn những lời ca diễn tả ấn tượng mạnh mẽ của cô hàng cà phê gây cho nhân vật kể chuyện:

Ví dụ 2 - "Cô hàng cà phê" - Canh Thân.

Hôm nao dưới bóng ánh trăng mờ,
Tôi mơ ngắm cánh tay ngà
Nhẹ nâng ly trà ướp sen ngạt ngào,
Trông cô rón rén ra vào,
Đôi môi thắm cánh hoa đào,
Lòng tôi dạt dào muốn xiêu.

Đỗ Nhuận nhận xét rằng những suy nghĩ và cảm xúc như thế là một thứ thuốc tẩy rửa mạnh làm trôi hết tinh thần đấu tranh cách mạng.

Từ vị trí đầy uy quyền trong Hội Nhạc sĩ sáng tác được chính phủ giao cho, Đỗ Nhuận tiếp tục là người phát ngôn chỉnh đốn định nghĩa về nhạc vàng và ủng hộ việc loại bỏ nó. Trong một buổi nói chuyện với tổ chức thanh niên Hải Phòng năm 1969 ông đã phân loại nhạc vàng theo những chủ đề sau (Đỗ Nhuận 2003 [1969], 352).
Những bài hát “mơ mộng hão huyền” - “buồn nản tiêu cực” [3]
Những bài hát “bi quan, yếm thế”. [4]
Những bài hát “dâm ô” và “trụy lạc”. [5]
Những bài hát “phản động chính trị”. [6]
Những bài hát “hai mặt” - những bài được viết cho kháng chiến, nhưng lại đặt lời mới khi người sáng tác chúng bỏ kháng chiến. [7]
Ông đặc biệt tỏ ra coi thường âm nhạc của Phạm Duy. Phạm Duy, nhạc sĩ nổi tiếng và dấn thân nhất của miền Nam, đã từng là một trong số những nhạc sĩ đầy hứa hẹn nhất của kháng chiến, nhưng ông có tinh thần tự do sáng tạo quá nhiều để có thể ở lại được với cách mạng. Tác phẩm của ông tìm cảm hứng từ nhiều nguồn, song đặc biệt từ dân ca Việt Nam và các ca sĩ phòng trà của Paris. [8] Ông đặc biệt bị nghi ngờ trong con mắt của người cộng sản trong sự liên hệ với đặc vụ Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA) Edward Lansdale (Currey 1988, 313-4). Trong các bài viết năm 1958 và 1969 Đỗ Nhuận nói các sinh viên miền Bắc "đang rải tuyên truyền" qua sự phổ biến bài hát “dâm ô” cuả Phạm Duy – “Tìm nhau” (Đỗ Nhuận 2003 [1969], 354; Đỗ Nhuận 1972, 40).

Ví dụ 3 - "Tìm nhau" của Phạm Duy, 1956. [9]

Tìm nhau trong hoa nở
Tìm nhau trong cơn gió
Tìm nhau trong đêm khô hay mưa lũ
Tìm nhau khi nắng đổ
Tìm nhau khi trăng tỏ
Tìm nhau như chim mộng tìm người mơ.

Đối với người miền Bắc, một trong những khía cạnh xảo quyệt nhất cuả nhạc vàng miền Nam là sự hỗ trợ mà họ quả quyết là từ cơ quan tâm lý chiến của Mỹ. Minh hoạ 2 là hai hình bìa của hai bài hát Đỗ Nhuận nhận định là "bài hát của lính ngụy, diễn tà những mối tình trai gái trác táng, thấp hèn” (1972, 39).
Bài đầu diễn tả sự gần gũi của “ba đứa chúng mình” - những lính chiến từ ba quân chủng: hải quân, lục quân và không quân và cái nhìn thân ái giữa họ khi cùng chia sẻ nhiệm vụ bảo vệ miền Nam. Bài sau đưa ra viễn cảnh của một anh lính miền Nam đang mong đợi cô gái của mình. Các nhân vật trong hai minh hoạ đều có cái nhìn nội tâm mềm mại. Những hình ảnh này đối lập hoàn toàn với tiêu chuẩn hiện thực XHCN miền Bắc – thường nhìn với chủ nghĩa lạc quan của người xem hoặc tinh thần phấn khởi (có thể thấy ở Minh hoạ 1 chẳng hạn). Tôi không có thông tin chứng minh cho sự khẳng định nào là hai bài hát này hay những tác giả của chúng có được sự chỉ đạo từ một chương trình tâm lý chiến nào của Mỹ, nhưng cả hai ca khúc phản chiếu một xã hội chiến tranh lan rộng và những tình cảm sinh ra từ chiến tranh cộng hưởng với xã hội, và với cách đó chúng đứng trong thị trường âm nhạc. Điều gì khiến những bài hát này bị tấn công nhiều nhất khi chúng không vẽ ra chân dung những người lính miền Nam như là những tay sai dã man của Mỹ?.
-= Đời là vạn ngày sầu =-

Offline typhoon

  • Thành Viên Tích Cực
  • *****
  • Posts: 1.854
  • Bầu Chọn: +27/-166
Re: Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng
« Reply #3 on: 28 Tháng Bảy, 2007, 06:09:49 AM »
Tiếp theo...

Theo hiểu biết của những nhà nghiên cứu Việt Nam, việc dịch khái niệm “nhạc vàng” từ Trung Quốc sang Việt Nam là còn phải bàn lại. Trong tiếng Việt, từ vàng vừa có nghĩa mầu vàng vừa nghĩa là kim loại vàng và nói chung có một trường nghĩa tích cực. Trong trường hợp Trung Quốc, [mầu] vàng trong ý xấu dường như được nhập khẩu từ phương Tây từ ý niệm gần gũi của “báo chí vàng” tức báo lá cải (Hansson 2001). [10] Cùng với nhạc vàng, cộng sản Trung Quốc cũng định nghĩa cả sách vàng, phim vàng, v.v…, tất cả được cho là có nội dung khiêu dâm. Đỗ Nhuận, khi nhận ra từ vàng trong cách dùng thông thường quen thuộc của tiếng Việt lại mang nghĩa rất tích cực, đã phải nhấn mạnh sự quan trọng của việc hiểu nghĩa từ Tây phương - để diễn tả sự ốm yếu vàng vọt và bệnh hoạn (2003 [1969], 349-350).

Trong thực tế khái niệm của nhạc vàng dường như bị đồng nhất với âm nhạc phản động. Nhưng những nhà lý luận nhận thấy cái nhãn nhạc phản động có lẽ không đủ rõ ràng - một thông điệp công khai trong một bài hát thực tế có thể không có gì phản động. Nó lại có thể hoạt động như một bệnh truyền nhiễm lan vào người nghe một cách lén lút êm ái với một quan điểm phá hoại, tiêu cực, hoặc kể cả với một cái nhìn riêng tư và khoan thứ trong cuộc sống. Đỗ Nhuận chẩn đoán, với độ chính xác mà tôi nghĩ, gốc rễ của căn bệnh trong suy nghĩ tiểu tư sản, và ông sợ rằng những người tiểu tư sản sẽ xâm thực căn bệnh tinh thần của mình đến những nòng cốt của Đảng và giai cấp lao động (2003, 356). Giống như một con vi khuẩn, loại nhạc này có thể chiếm giữ từng cá nhân vốn có sức khỏe tinh thần một cách vô hình. Phạm vi của nhạc vàng là riêng tư, vị kỷ - “nhạc kích thích lòng người trong chốc lát, đưa người nghe vào một thế giới huyền ảo, lãng quên, thoát ly hoặc chống lại cuộc sống lành mạnh” (Đỗ Nhuận 1958, 5). Đối với người cộng sản, cá nhân phải đồng dạng với tập thể, cá nhân phải nghĩ đến tập thể, điều tốt đẹp dành cho tập thể, và nghĩ rằng những gì chính quyền đề ra là những điều đúng đắn đáng tin tưởng.

Hiệu ứng lợi hại của âm nhạc nhờ vào khả năng gây ấn tượng đã được thừa nhận mấy nghìn năm nay - Plato và Khổng Tử đều thấy trong quy luật của âm nhạc khả năng đảm bảo một xã hội có kỷ cương trật tự. Ở Hoa Kỳ vào đầu thế kỷ 19 và 20 nhiều lãnh đạo văn hoá lo ngại điều kiện đô thị hiện đại dẫn đến sự bất lực và băng hoại tinh thần (Lears 1988, 68-70). Những nhà cải cách Mỹ vào đầu thế kỷ 20 đã tìm cách chấm dứt các sàn nhảy và lái những thính giả trẻ ra xa khỏi văn hoá đại chúng và hướng đến thứ âm nhạc tao nhã và có trình độ học thuật cao hơn (Vaillant 2003, 119). [11] Nhiều đoàn thể đã nổi giận trước thứ âm nhạc giới trẻ ưa thích, nhưng chính quyền Việt Nam có phương cách để thực thi theo sự tin tưởng của họ và tiến hành kiểm duyệt ở phạm vi rộng hơn. Xa hơn việc kiểm duyệt, họ còn xét xử và giam giữ những người thách thức uy quyền của họ. Một sự việc kiểu như thế được một tờ báo Hà Nội đưa tin: một trưởng ban nhạc bị tuyên án 15 năm tù vì chỉ huy một ban nhạc đám cưới chơi thứ nhạc “dụ dỗ trai gái sống sa đoạ”. Bài báo còn buộc tội nhóm ông ta vì đã “tiêm thuốc độc của sự bất mãn vào trong đó, hẳn là trò tâm lý chiến của “lối sống tự do kiểu Mỹ”..." [12]

Sau năm 1975, với sự sụp đổ của Sài Gòn, trước sự ra đi của người Mỹ và sự tan rã của Việt Nam Cộng hoà, những quan toà văn hoá Việt Nam đối diện với tình huống khó xử mới. Họ tiếp quản một địa bàn có đến hàng triệu tờ, đĩa và băng - gần hết là nhạc vàng – đã được mua bán trao đổi phân phối. Chính quyền Hà Nội đã phải làm để tịch thu và tiêu huỷ tất cả những tàn dư này của “chủ nghĩa thực dân mới Hoa Kỳ”. Một cột báo đã nêu lên sự khó khăn:

Từng bị tiêm nhiễm một thứ văn hoá, không dễ dàng để một người từ bỏ nó chỉ một sớm một chiều. Mặc dù không có khả năng nghe một bài hát cũ nữa, một người có thể nhớ nó, hát hoặc nhảy với nó trong một thời gian dài trong tương lai. Một bài hát cũ chỉ có thể chắc chắn đã chết khi nó không thể còn được nhớ đến, nhảy múa hay hát hò gì nữa. [13]
-= Đời là vạn ngày sầu =-

Offline typhoon

  • Thành Viên Tích Cực
  • *****
  • Posts: 1.854
  • Bầu Chọn: +27/-166
Re: Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng
« Reply #4 on: 28 Tháng Bảy, 2007, 06:10:30 AM »
Tiếp theo...

Tuy nhiên, ngoài vấn đề làm hồi tỉnh những ai đã nuốt phải thuốc độc của chủ nghĩa thực dân mới, họ phải đối phó với sự lan truyền của những người lính Quân đội miền Bắc khi họ mang theo loại nhạc này khi trở về nhà hay làng quê họ. [14] Một nhà nghiên cứu giải thích rằng sự quảng bá của loại nhạc này đối với người miền Bắc thành ra một vấn đề cấp thiết hơn là cố ngăn dừng chúng lại ở miền Nam bởi vì người Bắc nghe nhạc ấy như một món mới lạ và chưa được “miễn dịch” chống lại trước đó (Tô Vũ 2002 [1976], 312). Sau khi Quân đội miền Bắc tiếp quản miền Nam, dường như nhạc miền Nam lại đổ bộ ra Bắc.

Những nhà âm nhạc học Việt Nam phải phân tích hiện tượng bằng cách giải thích nhạc đã vang lên thế nào, thì họ mới có thể hiểu rõ hơn sức hấp dẫn của nó. Họ cũng phải phân biệt giữa loại nhạc gọi là “nhạc nhẹ” được chấp nhận với nhạc vàng không được cho phép. Những lời phê bình dai dẳng chống lại tình ca khiến nhiều người Việt Nam lúng túng. Một người viết kể lại sự lúng túng mà ông ta nghe được; thì mọi người nói: “Đây là nhạc nhẹ, tình ca, nghe cũng được thôi, hòa bình rồi mà!” (Tô Vũ 2002, 305). Người Việt Nam đã từng đi học hay công tác ở Liên Xô có thể không hiểu tại sao các đồng chí Xô-viết có thể nghe những bài ca lãng mạn diễn tả một phạm vi rộng rãi những cảm xúc cá nhân, trong khi những tình cảm ấy bị cấm đoán ở quê nhà. [15]

Với chiến thắng của họ, và với trận đánh luôn rõ đường đi nước bước của lịch sử từng thúc đẩy họ ra phía trước, tình hình trở nên khó khăn hơn nhiều để giải thích được sự phổ biến tiếp tục của các sản phẩm văn hoá phản-cách mạng như nhạc vàng. Năm 1986, một trong số những nhà phê bình âm nhạc đầu ngành của Việt Nam viết rằng nhạc vàng đáng phải ở trong cảnh suy tàn vì tiến trình lịch sử không cưỡng lại được là hướng đến một nơi hoàn hảo của CNXH, nhưng vẫn tìm thấy những bóng ma luẩn khuất trong những bài hát cộng sản được hát kiểu bi luỵ, hoặc trong các tác phẩm của những nhạc sĩ sáng tác ca khúc muốn gợi lại thời tiền chiến. Phân tích của ông ta khá là sâu sắc trong giải thích về vai trò quyền lực của thị trường của chủ nghĩa lãng mạn và chủ nghĩa tư bản với loại nhạc này, rất rõ để chúng ta nhận ra ông đang viết về âm nhạc gần với chúng ta, lớp tư sản của thế giới thứ nhất (tức các nước công nghiệp phương Tây).

“Rõ ràng là có những bản nhạc vàng được thưởng thức, được rung động thật sự... Nó chỉ là một dấu hiệu, một tín hiệu để gợi lên một biểu tượng về một đoạn đời, một quãng đời... Nó sống bằng cách kích thích sự liên tưởng trong đầu người nghe. Người nghe chỉ "mượn" bản nhạc để nhớ lại, để hồi tưởng, để sống lại trong cái không gian và thời gian "êm ấm", "nhung lụa" nào đó.” (Dương Viết Á 1996 [1986], 314)

Khi Việt Nam tiếp xúc với thời kỳ đầu của perestroika, tức là cải tổ hay đổi mới, những thứ của thời quá khứ và hồi ức lần đầu tiên được thể hiện. Đây là một nhận thức tốt đẹp trong sự thưởng thức của công chúng khi một số bài tình khúc từ 40 năm trước của Văn Cao, một tác giả cách mạng hàng đầu và một thành viên của nhóm Nhân văn Giai phẩm, được biểu diễn trước công chúng năm 1983. [16] Trong sự hưởng ứng của việc kêu gọi đổi mới, một nhạc sĩ trẻ đã đề ra việc hồi sinh loại nhạc gọi là nhạc tiền chiến và đồng thời bỏ từ nhạc vàng đi (Nguyễn Trọng Tạo, 1988, 78). [17]
-= Đời là vạn ngày sầu =-

Offline typhoon

  • Thành Viên Tích Cực
  • *****
  • Posts: 1.854
  • Bầu Chọn: +27/-166
Re: Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng
« Reply #5 on: 28 Tháng Bảy, 2007, 06:11:19 AM »
Tiếp theo và hết...

Việc cũ phục sinh thành mới được đặt tại trọng tâm ý nghĩa hiện nay của nhạc vàng. Trong khi sau 1975 nhạc này được nghe qua những băng đĩa sản xuất ở Sài Gòn cũ, thì vào những năm cuối 1990 những bài hát trước năm 1975 đã rỉ rách trong đời sống Việt Nam qua những băng nhạc, được hát ở hải ngoại trong những buổi trình diễn mới. Lần đầu đến Việt Nam năm 1993 tôi đã rất kinh ngạc là thứ nhạc phổ biến ở Việt Nam cộng sản lại giống với nhạc mà người Mỹ gốc Việt vẫn nghe, dĩ nhiên là chúng không được phát thanh, và trong mọi trường hợp là bất hợp pháp. Tuy là sản phẩm buôn lậu, những băng cassette và video vẫn được trao đổi tự do, và nhạc này có ở trong gần như mọi nhà tôi đến. Mặc dù nhạc vàng vẫn phải mang tội danh phản động, ít người nghe bình thường để ý đến điều đó.

Gần đây hơn, tôi đã đọc trên các trang tin internet cho thấy mức độ nhất trí ít ỏi về việc định nghĩa nhạc vàng là như thế nào. Một số người định tính nó là nhạc của Việt kiều. Nhắc đến sự liên quan của nó với chế độ cũ, một số muốn gọi đó là nhạc miền Nam, hoặc thậm chí là những bài hát của lính miền Nam. Nhiều bài trong số tiêu biểu nhất đúng là về chiến tranh và phân ly. Đây là những người muốn tách riêng nhạc tiền chiến, hay những bài của những nhạc sĩ như Phạm Duy, là những bài có phẩm chất nghệ thuật được coi trọng, và giới hạn nhạc vàng ở những bài hát buồn sầu truyền thống được hát theo điệu bolero - loại nhạc bình dân của các tầng lớp hạ lưu trong xã hội Việt Nam. [18]

Cái tên nhạc vàng được dùng trước năm 1975 ở Sài Gòn, nhưng lại có nghĩa tích cực là vàng kim loại quý. [19] Giữa 1975 và 1985, mặc dù chính quyền phê bình, kiểm duyệt và tịch thu, loại nhạc này vẫn tồn tại. Sau này sự phổ biến của chúng tăng lên thông qua những băng đĩa mới của ca khúc cũ được làm ở hải ngoại, và mặc dù bị cấm biểu diễn trên sân khấu và sóng phát thanh, nó trở thành thứ âm nhạc lấn át ở Việt Nam một thời gian. Sau năm 1995 công nghiệp âm nhạc nội địa phát triển những bài hát mới và các ca sĩ xuất hiện hấp dẫn giới trẻ đã đẩy thứ nhạc vẫn gọi là nhạc vàng sang một bên, mặc dù nó vẫn có ở khắp các hang cùng ngõ hẻm, trong taxi, bến tàu xe hay ở nhà quê.

Nhạc vàng dường như bất tuân tính biện chứng của những người cộng sản và thịnh vượng một thời kỳ kể cả sau khi đã bị diệt trừ mạnh mẽ. Nhưng sau khi họ nới lỏng quan điểm về ca khúc tình yêu và như là tiền đề cho thị trường âm nhạc, những ca sĩ mới và bài hát mới đã đến để thay thế cho nhạc vàng. Thuật ngữ nhạc vàng đã mất sự thích dụng của mình hay là trở nên vô hại đối với chính quyền, nhưng họ vẫn còn trông chừng loại nhạc nào có sự phóng đãng và bạc nhược của nó. Nhưng họ thấy nhạc đó trong thứ ngày nay được giới trẻ Việt Nam hát, là những người khao khát trở thành Backstreet Boys hay Britney Spears. [20]

Nhạc vàng là âm nhạc đại chúng – âm nhạc của sự trỗi dậy những tâm trạng băn khoăn bất an của tuổi trẻ. Nhà phê bình nhạc rock quá cố Lester Bangs cho rằng “lý do toàn bộ nhạc pop được sáng tạo là để tạo ra lối thoát cho những xúc cảm bệnh hoạn nhưng là một cách ru ngủ lầm lẫn” (1980, 70). Điều đó không xa lắm với tầm nhìn của những người cộng sản, ngoại trừ quan sát của Bangs được viết với sự hiểu rõ giá trị của những cảm xúc này, với năng lượng và sự phong phú của chúng, cũng như trong sự cảm thông đối với những người cảm thấy như vậy. Nó cũng gồm cả những người tiểu tư sản chúng ta, cả ở phương Tây lẫn Việt Nam. Những người có quyền lực nhận thấy những tình cảm cá nhân không bình lặng này có những rắc rối là vì chúng đặt ra một thử thách cho mục đích của họ.

Nguồn http://www.talawas.org/talaDB/showFile.php?res=4775&rb=0206
-= Đời là vạn ngày sầu =-

Offline hoanovedem

  • Thành Viên Tích Cực
  • *****
  • Posts: 4.355
  • Bầu Chọn: +24/-87
  • Gender: Female
Re: Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng
« Reply #6 on: 28 Tháng Bảy, 2007, 09:52:17 AM »
hai mod xuất chiêu là thế này đấy bà con
Em tôi không đẹp như đời tưởng
Không áo xanh áo đỏ thơm hương
Quen trên đường chiều lá khô rơi
Ôi ngọc ngà giây phút chung đôị

Offline cafe_pt

  • Thành Viên Tích Cực
  • *****
  • Posts: 703
  • Bầu Chọn: +2/-196
  • Gender: Male
  • zo nao
    • http://www.nhonguoiyeu.net.vn
Re: Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng
« Reply #7 on: 22 Tháng Tám, 2007, 11:03:35 PM »
dài quá các ông nội ơi!
đời anh là mây bôn phương trời còn miệt mài!

Offline hoanovedem

  • Thành Viên Tích Cực
  • *****
  • Posts: 4.355
  • Bầu Chọn: +24/-87
  • Gender: Female
Re: Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng
« Reply #8 on: 23 Tháng Tám, 2007, 03:11:58 AM »
dài quá các ông nội ơi!


sao hông có 1 tí duyên vậy trời???????????
Em tôi không đẹp như đời tưởng
Không áo xanh áo đỏ thơm hương
Quen trên đường chiều lá khô rơi
Ôi ngọc ngà giây phút chung đôị

Offline Boomba

  • Người Mới
  • *
  • Posts: 37
  • Bầu Chọn: +0/-0
  • Gender: Male
Re: Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng
« Reply #9 on: 28 Tháng Chín, 2007, 01:20:44 PM »
hai mod xuất chiêu là thế này đấy bà con
cảm ơn các mod, ít ra bây giờ em cũng bít đc xuất xứ và ý nghĩa của hai tiếng "Nhạc vàng"
Khi xưa ấp ủ tình đôi lứa
Lối cũ hàng cây rợp bóng dừa
Tiếc thương ngày ấy còn đâu nữa
Thổn thức tình đầu lệ vấn vương.

Offline An Phú Đông

  • Thành Viên
  • ***
  • Posts: 208
  • Bầu Chọn: +3/-4
  • Gender: Male
Re: Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng
« Reply #10 on: 26 Tháng Chín, 2008, 12:10:09 AM »
đỗ Nhuận giống như 1 con ...

Offline Happy_Ghost

  • Người Mới
  • *
  • Posts: 29
  • Bầu Chọn: +1/-2
  • Gender: Male
  • Ngọc Lan và Kiều Nga trong nhạc phẩm Anh Thì Không
    • Thiên Thần Ngọc Lan
Re: Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng
« Reply #11 on: 02 Tháng Tư, 2009, 09:59:36 AM »
HG đã vừa đọc xong những bài viết này và HG hoàn toàn không đồng ý với những lý lẽ và lập luận của ông Đỗ Nhuận  :30
1. Ông đã quá đề cao tầm quan trọng của vấn đề (hay là do mình chưa hiểu hết những suy nghĩ "sâu xa" của một vị lãnh đạo "tài ba"??? :24)

2. Người ta thường nói: Cái gì nghe được thì nghe! Suy nghĩ nhiều làm gì cho vấn đề thêm phức tạp! Nhạc gì hay, nghe vừa lỗ tay, thì nghe thôi! Sao cứ phải đem so sánh lại còn "chia 5 xẻ 7" nhạc Vàng ra theo quan điểm của Đỗ Nhuận nữa chớ!....

3. Hay có phải vì Đỗ Nhuận ghen tức vì tại sao Nhạc Vàng lại phổ biến hơn Nhạc Đỏ của ông hay không mà ông lại cứ liên tục dùng những từ "dâm ô", "trác táng", "đồi trụy"..... :6 Nếu ông chưa xí lắc léo sớm, em sẽ hỏi ông: Ông có định nghĩ được những từ mà ông vừa nói? Thế ông định nghĩa được rồi, thì ông chỉ ra những điểm "dâm ô", "trác táng", "đồi trụy"... mà ông nói trên xem! Chúng ở đâu? Ở bài nhạc nào? Chúng có bằng những lời lẽ "đáng quý" như trong nhạc Trẻ hiện nay không? Thưa ông?

4. Ông chê bai thẳn thắn những giòng nhạc của Canh Thân, Phạm Duy, thế ông tưởng nhạc của ông hay lắm chắc? Xin lỗi ông, cháu không thể nhớ đến 1 tựa bài hát nào do ông sáng tác cả, mặc dù cháu nhớ tên tuổi Đỗ Nhuận vẫn được "quảng cáo" rầm rộ suốt mấy năm học sách giáo khoa Âm Nhạc trong nhà trường phổ thông. Thế mà cháu có thể kể trên 5 bài hát của Canh Thân, có lẽ trên 50 bài của Phạm Duy đó, thưa ông! :29

Kết luận 1 điều: Người như ông mà đảm nhiệm chức Tổng thư ký Hội Nhạc sĩ Sáng tác Việt Nam, hèn chi Nhạc Đỏ ngóc đầu không nổi! :29

Cháu còn nhỏ, ăn học ít, cháu nói bình dân lắm... bác có giận quá thì cũng đừng đội mồ sống dậy bắt bớ cháu tội nghiệp!
Cuộc đời là hư vô...
Bôn ba chi xứ người?
Khi mình còn đôi tay?

hshshs

  • Guest
Re: Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng
« Reply #12 on: 19 Tháng Năm, 2009, 11:50:26 PM »
Miền Bắc cấm nhạc vàng và Miền Nam cấm nhạc đỏ là chuyện thường tình mà. Phải loại bỏ những cái đi ngược lại với chế độ các bác ạ.
Nhưng nói sao thì nói, nhạc vàng vẫn sẽ mãi tồn tại trong xã hội vì những nét đẹp của nó mà các dòng nhạc khác không thể có được. Bằng chứng là nhiều ca sĩ nhạc trẻ thành danh cũng bắt đầu có xu hướng hát thêm cả nhạc vàng. Còn chuyện biểu diễn nhạc vàng ở VN thì chắc còn lâu lắm khán thính giả mới được nghe những bài hát hay của nhạc vàng.
« Last Edit: 19 Tháng Năm, 2009, 11:55:38 PM by Tuấn Vũ 6 »

Offline longpm19

  • Người Mới
  • *
  • Posts: 32
  • Bầu Chọn: +0/-0
Re: Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng
« Reply #13 on: 30 Tháng Năm, 2009, 03:00:50 AM »
Nhạc Vàng hay nhạc Đỏ chỉ là tên gọi mang nặng tính phân biệt (đây là màu sắc phân biệt chính trị) nói đúng ra nên gọi nhạc vàng là dòng nhạc trữ tình hay một phần trong dòng nhạc trữ tình, lãng mạn.
Không cần phải dài dòng cho khó hiểu gì cả, trong cuộc chiến bên thắng thì làm vua mà thua thì làm giặc đó là điều hiển nhiên, khi thắng thế thì chủ nghĩa Marx lên ngôi. Tư tưởng về chính trị xã hội thì được cả nhân loại biết đến, nhưng trong lĩnh vực văn hoá nghệ thuật thì ông ta là kẻ bán nghiệp dư :30 luận điểm ông ta là văn hoá nghệ thuật phải hiện thực xã hội chủ nghĩa. Một tác phẩm ra đời hay nghệ sĩ biểu diễn phải có hai điểm: Đối tượng và Mục đích, mà đối tượng đó là giai cấp vô sản, còn mục đích là ca ngợi hay cổ vũ đấu tranh, thôi thúc người dân hiền hoà thành những kẻ giết người không lương tâm. Đối với nghệ thuật thì điều này đi ngược lại với tâm hồn bay bổng của nghệ sĩ, họ sáng tác có thể do ngẫu hứng, lúc thăng hoa mà không cần đối tượng hay mục đích.
Dựa vào luận điểm đó các nước XHCN đã thiết kế nên một cái lồng sắt để nhốt toàn bộ trái tim văn nghệ sĩ vào đó. Anh nào sáng tác, biểu diễn mà không ca ngợi đấu tranh, ca ngợi giai cấp vô sản thì đều là uỷ mị, đồi trụy, nặng hơn nữa thì bị chụp là phản động. Thời kỳ VN hai chế độ thì cờ VNCH là màu vàng, cờ các nước XHCN màu đỏ (trong đó có Bắc Việt) thế thì những ca khúc
ca ngợi, cổ vũ cuộc chiến là nhạc Đỏ còn ngược lại thì đương nhiên là nhạc Vàng, mà đã cái gì theo cờ vàng thì bị cấm hết, đó là quyền lực của kẻ làm vua.
Từ những ca khúc trữ tình bị chính trị hoá thành nhạc vàng, thế nhưng những gì được xuất phát từ trái tim thì nó sống mãi, còn những ca khúc vì Mục đích và Đối tượng thì chỉ thời gian sau người thưởng thức sẽ bị nghe chứ không phải được nghe :8
« Last Edit: 30 Tháng Năm, 2009, 06:15:08 AM by longpm19 »

Offline kmj91

  • Người Mới
  • *
  • Posts: 26
  • Bầu Chọn: +0/-1
  • Gender: Male
Re: Tiến trình hình thành và phát triển của Nhạc Vàng
« Reply #14 on: 25 Tháng Tám, 2009, 01:10:54 PM »
Minh xin gop 1 so y kien nhu the nay nhe! Nhung man khang chien nhc vang dung la thu nhac ru ngu va dc coi la fan dog.nhung ngay nay.hay la ngay nhug bai hat gan day nhat.chung ta cug co the thay dc 1 so bai hat goi lai noi buon.vi nhu bai hat cua quang le hat cug huog lan."con duong trang" doan dau la doan ma co the goi no lam cho moi nguoi fai ngj den ngay xua 1 thoi khoi lua! Roi nhu bai "dem trao ki niem" co doan " minh vao doi nhau luc moi con non tuoi ngoc vua tron" duong nhjen cug co 1 so y doi truy trog do!minh chj dua ra 2 dan chung de moi nguoi xem xet!